e-academy.uz

Харакатлар стратегиясидан тест

Нызамшылық базасы

Халкаро лойихалар

Тарийх География факультети

Тарийх География факультети

 

1943-жылы институтта Тарийх факультети шөлкемлестирилип, С.А.Фишер факультет деканы лаўазымына тайынланды. 1944-1945 оқыў жылында тарийх, қарақалпақ тили ҳәм әдебияты бөлимлери бириктирилип, Тарийх-филология аты менен аталды. К.Омаров, Р.Тимашева, Н.Асфандияров ҳәм Р.Қалбаевалар усы факультет деканы сыпатында жумыс алып барды. 1957-жылы март айынан баслап Тарийх-филология факультети қурамына Рус тили ҳәм әдебияты факультети қосылды ҳәм оған П.И.Сенин декан етип тайынланды. 

1948-жылы Тарийх факультетин тамамлаған 10 питкериўшиден 4 еўи тийисли кафедраларға оқытыўшы лаўазымына жумысқа қалдырылды. 1955-1956 оқыў жылларында факультетте т.и.к. Л.С.Толстова искерлик көрсетип, қарақалпақ халқы этнографиясы, тарийхы, Хорезм ҳәм Ферғана алабы қарақалпақлары турмысы ҳәм мәденияты ҳаққында монографиялық изертлеўлер дөретти.

Институттың Тарийх факультетинде тәлим алған ҳәм мийнет қылған, қалаберди, ел-журт раўажланыў жолында пидайы хызмет қылған Өзбекистан Қаҳраманы археолог илимпаз Ғ.Хожаниязов, академик С.Камалов, К.Рзаев, Т.Изимбетов, Қ.Сарибаев, Ш.Бабашев, Ж.Уббиниязов, А.Казибеков, Ш.Палўанов, К.Сметуллаев, Қ.Камалов, К.Худайбергенов, М.Бердимуратов, Ғ.Убайдуллаев, А.Юсупов, М.Алиева, Р.Қосбергенов, Ў.Шалекенов, А.Бекбасов, А.Абутов, А.Төреев, А.Төребеков, А.Гайповалар илим-пән ҳәм тәлим-тәрбия тараўларында көрнекли жумысларды әмелге асырғанлығын айрықша айтыўымыз керек.

1996-жылдан баслап Тарийх-география факультети қайта шөлкемлестирилди. 1996-2006 жылларда факультетке профессор Б.Шамамбетов, доцентлер: Я.Абдуллаева, С.Садиқов, М.Сарибаевлар басшылық қылды. 2007-жылдан 2017-жылға шекем Тарийх факультетин т.и.д. Я.Абдуллаева басқарды. 2017-2018 оқыў жылында Тарийх факультети Тарийх-география факультети етип қайта шөлкемлестирилди. Ҳәзирги ўақытта факультетке философия илимлери кандидаты Э.Асаматдинов басшылық етпекте. Бүгинги күнде факультетте 1 академик, 6 илим докторы, профессорлар, 17 илим кандидаты ҳәм доцентлер, 22 үлкен оқытыўшы 31 ассистент оқытыўшылар болып, илимий дәрежелилик 31,2% ти қурайды.

Факультетте, тийкарынан, Тарийх оқытыў методикасы, География оқытыў методикасы ҳәмде Миллий идея, руўхыйлық тийкарлары ҳәм ҳуқық тәлими бағдарлары бойынша бакалаврлар таярланады. 2017-2018 оқыў жылы бойынша факультет талабалары саны 620 ны қурап, олардан 102 еўи зийрек талабалар «Жас археолог», «Жас тарийхшы», «Жас ҳуқықтаныўшы», «Жас идеолог», «Жас экономист», «Жас философ», «Жас географ» пән дөгереклерине бириктирилген ҳәм қосымша кесте тийкарында оқытылмақта.

Факультетте 2013-2014 оқыў жылында «География оқытыў методикасы» 4-курс талабасы Қ.Узақбаев Улуғбек атындағы мәмлекетлик стипендиясы, 2015-2016 оқыў жылында «Тарийх оқытыў методикасы» 4-курс талабасы С.Омаров Наўайы атындағы мәмлекетлик стипендиясы, 2016-2017 оқыўжылында «Тарийх оқытыў методикасы» 2-курс талабасы А.Абдуллаева Әжинияз атындағы ҳәм Камолот стипендиясы, 2017-2018 оқыў жылында болса «Миллий идея, руўхыйлық тийкарлары ҳәма ҳуқық тәлими» 3-курс талабасы Д.Фармонов Әжинияз атындағы стипендия жеңимпазы болды. 

Факультеттиң компьютер технологиялары менен тәмийинленген информациялық-ресурс орайында Тарийх оқытыў методикасы, Миллий идея, руўхыйлық тийкарлары ҳәм ҳуқық тәлими, География оқытыў методикасы ҳәмде Жәмийетлик пәнлер кафедралары педагог хызметкерлери тәрепинен таярланған лекция текстлериниң электрон версиялары қойылған болып, электрон китапхана интернет тармағына байланыстырылған.

Бүгинги күнде факультет қурамындағы Миллий идея, руўхыйлық тийкарлары ҳәм ҳуқық тәлими кафедрасына ф.и.к. А.Ембергенов, Тарийх оқытыў методикасы кафедрасына т.и.к., доц. А.Сарыбаев, Жәмийетлик пәнлер кафедрасына т.и.д., доцент Я.Абдуллаева, География оқытыў методикасы кафедрасына п.и.к., доцент Р.Гайповалар басшылық қылмақта.


ТАРИЙХ ОҚЫТЫЎ МЕТОДИКАСЫ КАФЕДРАСЫ

 

1. Кафедра ҳаққында қысқаша мағлыўмат. Бағдардың илим ҳәм билимлендириў тараўындағы орны 5110600 Тарийх оқытыў методикасы улыўма орта билимлендириў мектеплери , академиялық лицей ҳәм кәсип-өнер колледжлери ушын, тарийх бойынша оқытыўшы таярлаў барысында пайдаланатуғын пәнлер, педагогикалық мийнет қураллары, усыллары, методларының жыйындысынан ибарат болған билимлендириў бағдары болып есапланады.

Кәсиплик хызмет көрсетиў түрлери 5110600 Тарийх оқытыў методикасы бағдары бойынша бакалавр өзиниң психологиялық-педагогикалық, улыўма кәсиплик ҳәм қанигелик таярлығына сәйкес төмендеги кәсибине тән хызмет түрлерин орынлаўы мүмкин – оқытыўшылық: Улыўма билимлендириў мектеплеринде, академиялық лицейлер ҳәм кәсип-өнер колледжлеринде тарийх оқытыўшысы сыпатында ислеў; - тәрбиялық: мектептен тысқары мекемелерде ислеў; - оқыў методикалық: Усы бағдар бойынша билимлендириўди әмелге асырыўшы министрликлер, оның тармақ бағдарлары ҳәм бөлимлериндеги методикалық кабинетлерде ислеў.

Кәсиплик адаптациясы мүмкиншиликлери 5110600 Тарийх оқытыў методикасы бағдары бойынша бакалавр төмендеги кәсипке тән хызмет түрлерине ийкемлесиў мүмкин: - тарийх музейлеринде: экскурсовод, сақлаўшы лаўазымларында. – китапханаларда; әдебиятлар бойынша мағлыўматты топлаўшы хызметкер.

Ҳәзирги ўақытта тарийх оқытыў методикасы к афедра д а улыўма 25 профессор-оқытыўшылар, соннан 4 илим доктор ы, 4 илим кандидаты, 6 үлкен оқытыўшы ҳәм 11 ассистент-оқытыўшылар студенлерге билим берип келмекте.

2. Кафедра қашан ашылды. 1934-жылы Қарақалпақстанда жоқары оқыў орны–пединституттың шөлкемлестирилиўи менен гуманитарлық билимлерди, соның ишинде, тарийх билимин оқытыў иси жолға қойылды. 1937-1938-оқыў жылы пединститутта Тарийх илими атамасы менен ашылған кафедра өз жумысын баслады.

3. Кафедраны кимлер басқарды. 1937-1938-оқыў жылы пединститутта Тарийх илими кафедрасында дәслеп А.Тетюшев баслығы болды. 1939-жылы 19-декабрьде кафедраның баслығы үазыйпасына Я.Досумов тастыйқланды. 1942-1943-оқыў жылынан баслап Тарийх илими кафедрасы баслығы лаўазымында С.Омаров соңынан Е.Дилмухаммедовлар жумыс алып барды.

1945-жылы 1-марттан баслап, пединститута Тарийх кафедрасы қайта дүзилип, оған сол ўақытлары З.Биккулова, Т.Бекимбетов ҳәм Т.Чигатаевлар басшылық етти.

1946-1947-оқыў жылынан баслап Қарақалпақ мәмлекетлик бирлескен педагогикалық ҳәм муғаллимлер институтында тарийх бойынша еки кафедра жаңадан ашылды: Улыўма тарийх кафедрасы, оған жәмийетлик басламада институт директоры Т.Бекимбетов ҳәм Тарийх кафедрасына тарийх илимлериниң кандидаты Я.Досумовлар кафедра баслығы лаўазымында жумыс алып барды.

1951-1952-оқыў жылынан баслап Улыўма тарийх кафедрасына П.Шмачков, ал, Тарийх кафедрасына А.Савицкий (1956-1957-оқыў жылынан баслап Л.Розенштейн) басшылық етти.

1973-жылдан баслап Улыўма тарийх кафедрасында Қ.Сарыбаев ҳәм Тарийх кафедрасында Ж.Арзыхановлар кафедра баслығы лаўазымында табыслы мийнет етип келди.

1990-жылы Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институты жаңадан шөлкемлестирилгеннен кейин Қарақалпақ тили ҳәм әдебияты факультети қурамында тарийх пәнинен оқытыўшыларды таярлаў ислери даўам еттирилди ҳәм усы қәнигелик бойынша жас кадрларды таярлаў басланды. 1991-1992-оқыў жылында Тарийх-география кафедрасы дүзилди ҳәм оған Ж.Үббиниязов басшылық етти.

1993-жылы 1-октябрьде Тарийх-география кафедрасы екиге бөлинип, Тарийх кафедрасы қайтадан шөлкемлестирилди. 1994-1995-оқыў жылында Тарийх кафедрасының баслығы лаўазымында Б.Шамамбетов жумыс алып барған болса, ал 1995-жылдан баслап кафедраны М.Мамбетуллаев басқарды.

1995-1996-оқыў жылында тарийх қәнигелигин мақсетли таярлаўшы жаңа еки кафедра - Жәҳән тарийхы ҳәм Өзбекистан тарийхы кафедралары шөлкемлестирилди. Жәҳән тарийхы кафедрасын М.Мамбетуллаев ҳәм Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан халықлары тарийхы кафедрасына М.Тлеўмуратов кафедра баслығы лаўазымында жумыс алып барды. 2002-2005-жыллары Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан халықлары тарийхы кафедрасына Р.Ахметшин басшылық етти.

2005-жылы август айында Тарийх-география факультети қурамындағы Жәҳән тарийхы ҳәм Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан халықлары тарийхы кафедралары Тарийх кафедрасына бирлестирилди. Кафедра баслығы лаўазымына М.Мамбетуллаев бекитилди. 2009-жылдан баслап Тарийх кафедрасын А.Сарыбаев басқарып келмекте. 2014-2015 оқыў жылы бул кафедра Тарийх оқытыў методикасы атамасы менен жаңадан дүзилди.

 

4. Тарийх оқытыў методикасы кафедрасы оқытыўшылар ҳаққында

МАҒЛЫЎМАТ

 

қ/с

Оқытыўшының Ф.И.Ш

Туўылған жылы

Илимий дәрежеси

Илимий атағы

 

 

Лаўазымы

1

Сарыбаев Азиз Ктайбекович

1973

Тарийх илимлери кандидаты

 

Кафедра баслығы

2

Шамамбетов Бердамбет

1935

Тарийх илимлери докторы

доцент

доцент

3

Тлеумуратов Максет

1937

Тарийх илимлери кандидаты

профессор

профессор

4

Абдуллаева Яхшибека Атамуратовна

1958

Тарийх илимлери докторы

доцент

доцент

(0,5 ставка)

5

Кощанов Бахыт Абдикеримович

1958

Тарийх илимлери докторы

профессор

профессор (0,25 ставка)

6

Сарыбаев Маман Ктайбекович

1970

Тарийх илимлери докторы

доцент

доцент

(0,5 ставка)

7

Кудиярова Тиллахан Асановна

1971

Тарийх илимлери кандидаты

доцент

доцент

8

Базарбаев Рахимназар Жуманазарович

1973

Тарийх илимлери кандидаты

доцент

доцент

9

Юсупов Онгарбай Жумабаевич

1949

 

 

үлкен окытыўшы (0,5 ставка)

10

Мадиярова Галия Толегеновна

1969

 

 

үлкен окытыўшы

11

Ерманов Алишер Бекмуратович

1975

 

 

үлкен окытыўшы

12

Реймбаев Рустем Сарсенбаевич

1978

 

 

үлкен окытыўшы

13

Абдукаримов Абдухалык Амурович

1983

 

 

үлкен окытыўшы

14

Мадреймов Фархат Махсетбаевич

1983

 

 

үлкен окытыўшы

15

Досмаганбетов Сарыбай

1961

 

 

ассистент оқытыўшы

16

Сапаров Назберген Жанабаевич

1973

 

 

ассистент оқытыўшы

17

Акимниязова Гульназ Абдинаймовна

1975

 

 

ассистент оқытыўшы

18

Кайыпназаров Айназар Шерназарович 

1980

 

 

ассистент оқытыўшы

19

Календаров Уктам Кутлимуратович

1985

 

 

ассистент оқытыўшы

20

Абдуллаева Зухра Муратбаевна

1973

 

 

ассистент оқытыўшы

21

Алланиязова Мийирхан  Зарипбаевна

1985

 

 

ассистент оқытыўшы (0,5 ставка)

22

Абдуллаев Анвар Атамуратович

1983

 

 

ассистент оқытыўшы (0,5 ставка)

23

Нажимова Фируза Марқабаевна

1980

 

 

ассистент оқытыўшы (0,5 ставка)

24

Ескараев Талгат Амангелдиевич

1980

 

 

ассистент оқытыўшы (0,25 ставка)

25

Аметов Тимур Алмасбаевич

1980

 

 

ассистент оқытыўшы (0,25 ставка)

 

5. 2017-2018-оқыў жылында Тарийх оқытыў методикасы кафедрасының улыўма саат, пәнлер дизими. 2017-2018-оқыў жылында Тарийх оқытыў методикасы кафедрасының жыллық оқыў жүклемесинде улыўма 16533 саат болып, соннан лекция 3938 саат, әмелий 428 саат, семинар 5996 саат, лаборотория 150 саат, рейтинг 2406 саат, курс жумысы 308 саат, ашық сабақ 370 саат, әмелият 912 саат, баклавр питкериў қәнигелик жумысы 1525 саат, магистрлик диссертация 350 саат, докторантқа басшылық 150 саат оқытылыўы режелестирилген.

 

2017-2018-оқыў жылында Тарийх оқытыў методикасы кафедрасы тәрепинен оқытылатуғын пәнлер дизими

 

Пәнниң атамасы
(Исши оқыў жобасы бойынша)

Курсы

Семестр

Улыўма саатлар саны

БАКАЛАВРИАТ 5110600 ТАРИЙХ ОҚЫТЫЎ МЕТОДИКАСЫ ТӘЛИМ БАҒДАРЫ

1

Жәҳән тарийхы

1,2,3,4

I-VIII

920

2

Өзбекистан тарийхы

1,2,3

I- VI

676

3

Археология

1

I- II

122

4

Орайлық Азияның әййемги жазба естеликлери

1

I- II

162

5

Қарақалпақ халқының руўхый ҳәм материаллық мәденияты

1

I I

130

6

Тарийх оқытыў методикасы

2

IV-V

298

7

Этнология

2

III

122

8

Тарийхый география

2

III

122

9

Тарийхнама

3

V

120

10

Деректаныў

3

V

132

11

Қарақалпақстан тарийхы

3

VI-VIII

202

12

Тарийхты оқытыўда технологиялар ҳәм проектлестириў

3

VI

114

13

Музейтаныў

3-4

VI, VII -VIII

124

 14

Өзбек, Қарақалпақ халқының этногенези ҳәм этник тарийхы

3

VI

68

15

Тарийх пәнин оқытыўдың актуаль мәселелери

4

VII-VIII

61

16

Орайлық Азия халықлары тарийхы

4

VII-VIII

134

17

Өзбек мәмлекетшилиги тарийхы

4

VII-VIII

142

18

Архивтаныў

4

VII-VIII

114

19

Өзбекистан тарийхы (факультетлер ара)

1

I

116

20

Қарақалпақстан тарийхы (факультетлер ара)

1

II

40

МАГИСТРАТУРА 5А110601 СОЦИАЛ-ГУМАНИТАР ПӘНЛЕРДИ ОҚЫТЫЎ МЕТОДИКАСЫ (ТАРИЙХ) ҚӘНИГЕЛИГИ

1

Тарийх тәлими: анализ ҳәм изертлеў усыллары

1

II

132

2

Ең жаңа тарийхтың актуаль мәселелери

1

I-II

198

4

Тарийх пәни методологиясы

1

I-II

180

5

Жәҳән цивилизациялары тарийхы

1

II

60

6

XVI-XIX әсирлерде қарақалпақлар

1

II

60

7

Ғәрезсиз Өзбекистанның социал-экономикалық раўажланыўы

1

II

60

8

Тарийх тәлими: анализ ҳәм изертлеў усыллары

2

III

66

9

Қәнийгелик пәнлерди оқытыў методикасы

2

III

100

10

Тарийх тәлими процессинде педагогикалық изертлеўлер: теория ҳәм әмелият

2

III

80

11

Қубла Арал бойы халықлары колониаллық дәўирде

2

III

108


 

 

 


 

6. Кафедра оқытыўшылары тәрепинен шығарылған оқыўлық, оқыў қолланба, методикалық қолланба, монографиялар (2017 жыл ушын).

 

Услубий қўлланмалар

Муаллиф (лар)

Номи

Нашриёт номи

Неча босма табоқ

1.

Я.Абдуллава,

А.Абдуллаев,

А.Абдуллаева

Өзбекистан тарийхы пәнин оқытыўда ҳәм өз бетинше өзлестириўде жаңа педагогикалық технологиялардан пайдаланыўдың усыллары

Нөкис «Қарақалпақстан»

2017-жыл 

4,5

2.

Т.Кудьярова,

Г.Акимниязова

Тaрийx oқытыўдa тexнoлoгиялaр

ҳәм прoeктлeстириў

Әжинияз aтындaғы НМПИ киши бaспaxaнaсы

2017-жыл 

5,5

 

7. Кафедра жетискенликлери. Республикамыздың Билимлендириў мәкемелери ушын тарийхшы педагог-кадрларын ҳәм жаңа интелектуал күшлер қәлиплесиўинде тарийх бағдарындағы кафедралардың орны ғәрезсизликтиң дәслепки жылларында-ақ гиреўли болды. Ўатанымыз тарийхын еле де терең үйрениўге итибар берилди. Усы мақсетте кафедра жаңадан оқыў режелерин, пәнлердиң оқыў бағдарламаларын, семинар ҳәм оқыў методикалық әдебиятларды дөретиў бойынша жумыслар баслады. Кафедра оқыў жобасына елимиз тарийхын тереңнен үйрениў мақсетинде жаңадан Өзбекистан тарийхы, Қарақалпақстан тарийхы, Тарийхый үлкетаныў пәнлери киргизилди. Тарийх қәнигелиги талабаларының тарийхый ҳәм мәдений естеликлерди үйрениўи ушын археологиялық дала әмелияты шөлкемлестирилди.

1993-1994-жылы май айында тарийх қәнигелиги талабаларына археологиялық дала әмелиятын өткериў басланып, Хожелидеги Миздакхан археологиялық объектинде археологиялық дала әмелияты өткерилди. 1995-1996-оқыў жылынан баслап, Кердер мәденияты бойынша археологиялық изертлеўлер тарийх қәнигелигиниң 1-курс талабалары арасында орынланып, дала-оқыў әмелияты Нөкис районы аймағында, соңынан ҳәр жылы Шымбай ҳәм Тахтакөпир районларында даўам еттирилди. Бул жаңа дәўир талабына сай кадрлар таярлаў бағдарында, талабаларда тәлим-тәрбия ҳәм миллий идеологияны қәлиплестириўде айрықша орын ийеледи.

Ғәрезсизлик жылларында кафедра профессор-оқытыўшылары тәлим-тәрбия жумыслары менен бирге илимий-изертлеў ислеринде де бир қатар нәтийжелерге еристи. Институттың ғәрезсизлик жылларында жаңадан қайта шөлкемлестирилиўи дәўиринде кафедраның профессор-оқытыўшылары жаңа мазмундағы монография, сабақлық, оқыў қолланбаларды таярлаўда белсене қатнасты. ХХI әсирдиң басларында кафедраның оқытыўшылары «Қарақалпақстан тарийхының актуал машқалалары» атамасында илимий-изертлеў жумысларын орынлаў барысында кафедрада айрықша табысларға еристи. Тек 2000-20 17- жылл арда кафедра профессор-оқытыўшылары тәрепинен 17 монография, 16 сабақлық ҳәм оқыў қолланбалары, бир неше методикалық қолланбалар, илимий мақалалар ҳәм тезислери баспадан шығарылды.

Кафедрада илимий-изертлеў жумыслар менен бирге грант жумысларының жеңип алыныў ҳәм сол илимий темалар бойынша жумысларды алып барыўға айрықша дыққат қаратылды. Кафедра профессор-оқытыўшылары Өзбекистан Республикасы Илим ҳәм технологияларды раўажландырыў ҳәм муўапықластырыў Орайының фундаментал, әмелий ҳәм инновациялық илимий грантлары есабынан көлемли илимий жумысларды орынлаўға еристи. 2000-2008-жыллар аралығында кафедрада Өзбекистан Республикас Илим ҳәм техника Комитетиниң мәмлекетлик гранты тийкарында улыўма 5 илимий тема бойынша жумыс алып барылды. Профессор М.Мамбетуллаев басшылығында 2000-2002-жыллары «Орта әсир өзбек мәмлекетшилиги раўажланыўында Кердер ҳәм Хорезм мәдениятының орны», 2003-2005-жыллары «Әмиўдәрья дельтасында орта әсирлер дәўири қала мәденияты (VI-XII ә.ә.)», 2005-2008-жыллары «Қарақалпақстан қалаларының орта әсирдеги урбанизациясы (VI-XII ә.ә. ) », үлкен оқытыўшы О.Юсупов 2003-2004-жыллары «Арқа Өзбекистандағы қарақалпақлар (орта әсир ҳәм жаңа дәўир)», доцент М.Сарыбаев 2004-2006-жыллары «Совет ҳүкиметиниң пахта монокультурасы сиясаты ҳәм оның Қарақалпақстандағы ақыбетлери» атамаларында илимий проектлерди әмелге асырды. Бул жоқарыдағы илимий грант бағдарлары бойынша кафедра оқытыўшылары тәрепинен сол ўақыттлары 5 монография, 5 оқыўлық ҳәм 72 илимий мақалалар баспадан шығарылды. Илимий изертлеў жумыслары нәтийжелери бойынша 2001-жылы «Кердер мәденияты ҳәм оның тарийхта тутқан орны» атамасында Республикалық илимий-теориялық конференция өткерилди ҳәм оның материаллары топлам болып баспада жәрияланды.

Ғәрезсизлик жылларында кафедрада тарийхшы илимий кадрлар таярлаўға айрықша кеўил бөлинди. 1992-1993-оқыў жылынан баслап кафедра жанында «Тарийх» қәнигелигинен аспирантура ашылды. 1994-жылы Тарийх кафедрасынан тарийх илимлериниң кандидаты, доцент Б.Шамамбетов «1965-1985-ж.ж. Қарақалпақстанның аграр раўажланыўы: тәжирийбелер ҳәм машқалалар» темасында илимий докторлық диссертациясын табыслы жақлап шықты. Сол жылы тарийх илимлериниң кандидаты М.Мамбетуллаев Республикамызда археология илими саласында биринши болып «Антик дәўириндеги Қубла Хорезмның тарийхы ҳәм мәденияты: қалалар ҳәм елатлар (б.э.ш IVәсир–б.э. IV әсир)» темасындағы илимий докторлық диссертацияны, 1996-жылы Р.Ахметшин «Қарақалпақстанда мәдений-ағартыў жумыслары урыстан кейинги жылларда (XX әсирдиң 40-жылларының екинши ярымы ҳәм 50-жыллар)» атамасында илимий кандидатлық диссертациясын табыслы қорғады.

Соңғы жылларда к афедрамыз қурамы илимий дәрежели жас кадрлар менен толықтырылды. 2005-жылы Я.Абдуллаева «Женский вопрос в Каракалпакстане в конце ХIX-XX в . в. (социально-политический аспект) » ҳәм 2008-жылы М.Сарыбаев «Политика хлопковой монокультуры советской власти и её последствия в Каракалпакстане (1917-1990 гг.)» илимий докторлық, ал 2001-жылы Г.Давлетова «Тахтакупырское восстание 1929-года» ҳәм 2006-жылы Т.Қудиярова «История профсоюзной организации Каракалпакстана (1917- 1941 г.г.)» илимий кандидатлық диссертацияларын табыслы жақлап шықты.

Ҳәзирги ўақытта кафедраның илимий дәрежелик көрсеткиш 32,% болып, онда илим, билимлендириў ҳәм тәрбия ислерине айрықша кеўил бөлинген. Өзбекистан ҳәм Орайлық Азия мәмлекетлери көлеминде белгили кафедрамыздың оқытыўшы-илимпазлары–Б.Шамамбетов, М.Тлеўмуратовлар бир қатар жас алымлардан илим докторларын таярлап, республикамыздың тарийх илимин алға илгерлетип келмекте.

Ғәрезсизлик жылларынан баслап Тарийх кафедрасы профессор-оқытыўшылары шет еллердиң жоқары оқыў орынлары ҳәм илим изертлеў орайлары менен тығыз байланыста илимий изертлеўлер ҳәм өз-ара тәжирийбе алмасыўлар алып бармақта. 2001-жылдың май айында тарийх илимлериниң кандидаты Я.Абдуллаева «Устаз» фонды тәрепинен Россия Федерациясында М.Ломоносов атындағы Москва мәмлекетлик университетинде өз қәнигелигин асырып қайтты. 2008-жылы профессор М.Мамбетуллаев (тарийх илимлериниң докторы Т.Ходжаев менен биргеликте) «Ерте орта әсир естелиги Күйик қала» атамасындағы монографиясын Москвада баспадан шығарып, Россия Федерациясы Илимлер Академиясының Н.Н.Миклухо-Маклай атындағы этнология ҳәм антропология институтының «Алтын онлық-2008» Ҳүрмет жарлығына миясар болды.

2011, 2016 ҳәм 2017 жыллары « Қубла Арал бойы археологиясы, этнографиясы, тарийхы ҳәм тарийхтаныўдың әҳмийетли мәселелери » атамасында институтта 2 мәрте халық аралық ҳәм 1 мәрте республикалық илимий-теориялық конференциялары кафедра профессор-оқытыўшылары тәрепинен шөлкемлестирилип өткерилди. Өз гезегинде, кафедра професор-оқытыўшылары да сырт еллердеги Х алық аралық конференцияларға өзлериниң илимий баянатлары менен белсене қатнасып келмекте. К афедра профессор-оқытыўшылары студентлердиң археологиялық дала әмелиятларына басшылық етиў менен биргеликте, халық аралық әҳмийетке ийе болған экспедиция жумысларында да белсендилик етип қатнаспақта: кафедраның ассистент-оқытыўшысы Н.Сапаров Россия мәмлекетлик Эрмитажы менен биргеликте Бухарада жүргизилип атырған «Өзбек-Россия» қоспа археологиялық экспедициясында турақлы түрде қатнасып келмекте. Пайкент қаласында алып барылып атырған бул экспедиция жумысларының нәтийжелери Санкт-Петербург қаласынан шығарылатуғын «Материалы Бухарской археологической экспедиции» атамасындағы илимий-жәмийетлик топламда басылып шықпақта.

Ғәрезсизлик жылларында кафедра профессор-оқытыўшылары тәрепинен талабалар арасында тәлим-тәрбия жумысларын сапалы алып барыў менен бир қатарда, оларды илимий изертлеў ислерине тартыў ҳәм бағдарлаўда да айтарлықтай нәтийжелерге еристи. Атап айтқанда, тарийхшы студентлер арасынан 1999-2017-жылларда мәмлекетлик стипендиялардың жеңимпазлары көплеп жетисип шықты. Олардан: Наўайы атындағы мәмлекетлик стипендиясына Ш.Қаллибекова, Ф.Нажимова, А.Абдуллаев ҳәм С.Омаровлар, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси тәрепинен белгиленген стипендияға А.Қайыпназаров ҳәм Әжинияз атындағы НМПИ ректораты тәрепинен шөлкемлестирилген Әжинияз атындағы стипендияның Н.Тлеўмуратова, В.Сейфуллаева, Н.Джумагелдиев ҳәм А.Абдуллаевалар жеңимпазлары болды.

Әжинияз атындағы Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институтында студент жасларды Тарийх қәнигелиги бойынша Ўатанымызға садық ҳәм кәмил инсанлар етип тәрбиялап шығарыўда, олардың жәҳән тарийхын терең үйрениў, мәдений-руўҳый ҳәм интеллектуал ой-өрисин қәлиплестириў және раўажландырыўда кафедрамыздың тарийхшы устаз-алымлары пидайылық мийнетлери менен үлес қосып, келешектеде усы бағдарда жоқары көрсеткишлерге ерисиў жолында мийнет ете береди.


География оқытыў методикасы кафедрасы

 

Қарақалпақстан Республикасында тәлим-тәрбия беретуғын жоқары педагогикалық оқыў орайы ашылыўына сәйкес географиялық билим бериў мәселеси күн тәртибинде қойылды ҳәм өз шешимин тапты.

1953-1954 оқыў жылында тәбияттаныў-география факультети қурамында география кадрларын таярлаўды жетилистириў мақсетинде географ қәнийгелер таярлайтуғын бөлим ашылып, оған дәслеп Т.Ф. Нигай басшылық етти, соң 1954 жылы география-химия кафедрасы бөлип шығарылды, оны химия илимлериниң докторы, профессор П.З. Фишер басқарды.

Мине усы дәўирден педагогикалық институттың структурасында географиялық жоқары билим беретуғын тәлим орайының тарийхый сәнеси басланады ҳәм география кафедрасының биринши баслығы етип доцент Н.А. Бем тастыйықланады. Тазадан шөлкемлестирилген география кафедрасында Т.Ф. Нигай, Е. Умурбаев, Қ. Уразовлар жумыс ислей баслады. Сондай-ақ А.Т. Турдыметов, М. Барлыбаев, география илимлери кандидаты, профессор Ж. Матмуратов, география илимлери кандидаты доцент А.Б. Бекбулатов, А.Т. Тилеўбергенов, геология-минералогия илимлери кандидаты Ж. Ибрагимов, геолог Қ. Уразовларды атаўға болады.

Педагогикалық институт қурамында жоқары қәнигели географ кадрлар таярлаў, илимий-изертлеў жумысларын шөлкемлестириў ҳәм оның нәтийжелилигин арттырыўға белсене қатнасқан кафедраның профессор-оқытыўшылары Ж.Матмуратов (1963-1976) ҳәм доцент А.Бекбулатов, Қ.Оразов, Е.Умурбаев, А.Турдаметов, Ж.Ибрагимов, А.Тилеўбергеновлардың исимлерин айрықша атап өтиў орынлы.

Мине усы дәўирден баслап-ақ Қарақалпақ мәмлекетлик педагогикалық институтында жоқары квалификациялы географ қәнийгелер таярлаўдың ирге тасы қаланды ҳәм жергиликли миллетлердиң ул-қызлары есабынан республиканың халық-хожалығы тараўлары ушын географ қәнийгелер таярлана баслады.

Педагогикалық институт қурамында жоқары квалификациялы географ қәнийгелер таярлаў, илимий-изертлеў жумысларын шөлкемлестириў ҳәм оның нәтийжелигин арттырыўға белсене қатнасқан кафедраның бурынғы баслықларынан профессор Ж. Матмуратовтың (1963-1976) ҳәм доцент А.Бекбулатовлардың ролин айрықша атап өтиў орынлы. Олар өзлериниң илимий педагогикалық өмириниң дәл ярымын кадрлар таярлаў, жоқары оқыў орынлары ушын оқыўлықлар дөретиў, методикалық қолланбалар ҳәм көрсетпелер, сондай-ақ илмий-монографиялық жумысларды таярлаўға бағышлады.

Педагогикалық институт 1990 жылы өз алдына қайтадан шаңарақ тиклегеннен кейин Нөкис мәмлекетлик педагогикалық институты деп аталып, 1993 жылдың сентябрь айынан баслап тарийх-география бөлиминде өз алдына география кафедрасы бөлинип оған г.и.к доц. Ж. Жалғасбаев (1993-1996) басшы болды. Кафедрада ол ўақытта оқытыўшылардан доцент Қ.Даўлетова, оқытыўшылардан Р.Гайпова, Г.Утепова, А.Қурбаниязов ҳәм Ж.Абдирамановлар жумыс иследи. Сол ўақыттың өзинде кафедра оқытыўшылары бирнеше монографиялық мийнетлердиң методикалық қолланбалардың, илимий мақалалардың авторлары болды.

1997-жылдан баслап болса география кафедрасын г.и.д., проф. Е.К.Умаров, 2003-жылдан г.и.к. доц. А. Қурбаниязовлар басқарды. 2008-жылдан баслап ҳәзирге шекем география кафедрасын п.и.к., доц.Р.Гайпова басқармақта. Кафедрада ҳәзирде 1 илим докторы, 4 илим кандидаты ҳәм доцентлер, 5 аға оқытыўшы ҳәм 3 ассистент оқытыўшылар жумыс ислемекте.

2009-жылда Нөкис қаласында өткерилген «Өзбекистан география жәмийети»ниң VIII съездинде бизиң кафедрамыздың оқытыўшылары ҳәм талаба жасларының илимий мийнетлери съезд материалларында баспадан шықты. НМПИ география бөлими талабалары ҳәм кафедра жәмәәти Өзбекистан География жәмийети VIII съезди делегатлары менен ушырасыў мүмкиншилигине ийе болды.

География кафедрасында кадрлар таярлаў мәселеси менен бир қатарда илимий-изертлеў жумысларды шөкемлестириў ҳәм оның нәтийжелигин арттырыў мәселелерине де айрықша итибар берилмекте. Тек кейинги бес жыл ишинде (2009-2014 жыллар) кафедраның профессор-оқытыўшылары тәрепинен 112 илимий-мақала, 14 оқыў-методикалық қолланба, 7 монографиялық жумыслар таярланды ҳәм баспадан шығарылды.

Көрсетилген жыллар ишинде кафедраның зийрек талабалары илим-изертлеў жумыслары жуўмағы бойынша республикалық ҳәм халықаралық анжуман материалларында, илимий журналларда 16 мақаласы ҳәм 2 илимий-методикалық көрсетпеси баспадан шықты.

Кафедрада 2011-2012 оқыў жылында «География ҳәм экономикалық билим тийкарлары» бакалавр тәлим бағдары 4-б курс талабасы Х.Тажибаева «Әжинияз» атындағы стипендия жеңимпазы болған болса, ал өткен 2013-2014 оқыў жылында «География ҳәм экономикалық билим тийкарлары» бакалавр тәлим бағдары 4-б курс талабасы Қ.Узақбаев «Улуғбек» атындағы мәмлекетлик стипендиясының жеңимпазы болды. Буннан басқа 2014-жылы май айында Өзбекистан миллий университетинде өткерилген Республикалық 2-тур пән олимпиадасында «География ҳәм экономикалық билим тийкарлары» бакалавр тәлим бағдары 4-б курс талабасы М.Собиров «География» бойынша сыйлықлы 3-орынды алыўға еристи.

Кафедра профессор-оқытыўшылары Өзбекистан Республикасы Илим ҳәм технологияларды раўажландырыў ҳәм муўапықластырыў орайының фундаментал, әмелий ҳәм инновациялық илимий грантлары есабында көлемли илимий жумысларды орынлаўға ерисип атыр. Олар қатарына г.и.д., проф. Е.Умаров басшылығында А-1-194 «Региональные проблемы социально-демографического развития сельской местности Республики Каракалпакстан с учетом экологических особенностей региона» (2006-2008 жж., көлеми 33,2 млн. сум), ИД-1-6 атамасындағы «Разработка и подготовка к изданию нового поколения учебника Экономическая и социальная география Каракалпакстана» для студентов высших учебных заведений обучающихся на каракалпакском языке (2009-2010 жж. көлеми 13,1 млн. сум), сондай-ақ Бердақ атындағы ҚМУ экономика ҳәм География кафедрасы профессор-оқытыўшылары менен биргеликте исленип атырған ОТ-Ф7-037 «Разработка региональной стратегии устойчивого экономического развития сельской местности Республики Каракалпакстан» атамасындағы фундаментал илимий грант темаларын атаўға болады. Бул жоқарыдағы илимий бағдарлар бойынша кафедра оқытыўшылары тәрепинен 3 монография, 5 оқыў-методикалық қолланба, 32 илимий-мақала ҳәм 11 илимий тезислерди баспадан шығарды.

2016-жыл даўамында кафедра профессор-оқытыўшылары тәрепинен 3 монография, 1 методикалық қолланба, илимий журналларда 3 мақала, халықаралық топламларда 2 мақала ҳәм 17 илимий тезислер баспадан шықты. Зийрек студентлер тәрепинен 7 тезис баспадан шықты.

2017-жылда кафедра профессор-оқытыўшылары тәрепинен 1 монография, 2 методикалық қолланба, илимий журналларда 3 мақала, илимий топламларда 3 мақала ҳәм 12 илимий тезислер баспадан шықты. Зийрек студентлер тәрепинен 9 тезис баспадан шықты.

НМПИ География кафедрасы оқытыўшылары ҳәр жылы халықаралық «жер күни», Қоршаған орталықты қорғаў, сондай-ақ халықаралық «таў күни»не бағышланған конференция ҳәм семинарлар шөлкемлестирилип, оларға кафедраның барлық талабалары ҳәм магистрантларда актив қатнасады.

Сондай-ақ, кафедрада тәлим-тәрбия, илимий-методикалық жумыслар менен бир қатарда спорт жарысларынада айрықша дыққат берилмекте. Усыған сәйкес 2013-2014 оқыў жылының өзинде Институт бойынша өткизилген спорт жарысларында факультет командасы 1-орынды алды ҳәм онда география бөлими талабаларының салмақлы үлеси жүдә жоқары болды.

 

QABUL - 2018

НМПИ 2018-2019-оқыў жылы ушын ҚАБЫЛЛАЎ КОМИССИЯСЫНАН ТЕЗ МАҒЛЫЎМАТ АЛЫЎ ТЕЛЕФОНЛАРЫ 

(CALL  CENTER) 

(+99861) 229-40-93
(+99861) 229-41-03 
(+99861) 229-40-97

Абитуриентлер ҳужжетлерин қабыл етиў 15-июндан-15-июлге шекем
Тест сы наўлары   1-августтан 15-августка шекем
Биринши смена 08:00
Екинши смена 15:00




Кабыллау  бойынша веб-сайт


Корпоратив почта

"Edu.uz" rasmiy kanali

Электрон таълим